Próba wysiłkowa z ergospirometrią
Jak wygląda przebieg badania
Wprawdzie standardowa próba wysiłkowa EKG pozwala m.in. na orientacyjną ocenę wydolności fizycznej pacjenta, to jednak do dokładnej oceny wydolności służy próba wysiłkowa połączona z ergospirometrią. Ogólnie sposób wykonania próby wysiłkowej ze spirometrią jest podobny do standardowej próby wysiłkowej EKG. Dodatkowo pacjent ma założoną na twarz szczelną maskę z turbinką, połączoną przewodami z analizatorem. W czasie całego badania aparatura mierzy objętość i skład powietrza wdychanego i wydychanego przez pacjenta i w ten sposób ocenia w sposób ciągły ile pacjent przyswaja tlenu i ile produkuje dwutlenku węgla. Inaczej niż w standardowej próbie wysiłkowej EKG badanie prowadzi się nie do uzyskania przez pacjenta odpowiednio wysokiej wartości tętna lecz do maksymalnego obciążenia, jakie pacjent będzie w stanie pokonać – to pacjent daje sygnał do zakończenia badania.
Próba wysiłkowa z ergospirometrią jest badaniem nieinwazyjnym, jednak niesie ze sobą pewne minimalne ryzyko i dlatego powinna być wykonywana jedynie na podstawie skierowania lekarskiego.
Co pokazuje badanie
Próba wysiłkowa z ergospirometrią podobnie jak standardowa próba wysiłkowa EKG umożliwia ocenę reakcji serca i układu krążenia na wysiłek, w szczególności, czy przy wysiłku nie pojawiają się cechy niedokrwienia serca, groźne zaburzenia rytmu serca lub nieprawidłowa reakcja ciśnienia tętniczego. Dodatkowo, ergospirometria pozwala na precyzyjną ocenę wydolności pacjenta poprzez m.in. ustalenie następujących wartości: maksymalne pochłanianie tlenu (mVO2), tętno maksymalne, próg beztlenowy (anaerobic threshold), próg kompensacji oddechowej (RCP – respiratory compensation point). Uzyskaną przez pacjenta wartość MVO2 podaje się także w procentach wartości oczekiwanej wartości mVO2 dla przeciętnych zdrowych osób tej samej płci, wieku i masy ciała.
Wskazania i Przeciwskazania
Badanie wskazane jest w dwóch krańcowo różnych grupach pacjentów: pacjentów z ciężką niewydolnością serca jako element kwalifikacji do przeszczepienia serca oraz u pacjentów uprawiających sporty wytrzymałościowe (kolarstwo, triathlon, biegi długie) w celu oceny aktualnego stopnia wytrenowania. Na podstawie wyniku ergospirometrii można wyznaczyć zakresy tętna do poszczególnych rodzajów treningów i w ten sposób uczynić treningi maksymalnie efektywnymi a jednocześnie zminimalizować ryzyko przetrenowania. U zawodników wyczynowych ergospirometrię powtarza się co 4-8 tygodni, co umożliwia dokładne monitorowanie postępów i odpowiednie dostosowywanie planów treningowych. U amatorów zaleca się ergospirometrię co najmniej 2 razy w sezonie, w odstępie około 3-miesięcznym. W naszej placówce próbę wysiłkową z ergospirometrią najczęściej wykonujemy u zawodników, którzy z jednej strony chcą mieć dokładnie oceniony swój poziom wydolności tlenowej i beztlenowej a z drugiej strony chcą się upewnić, że mogą uprawiać sport bezpiecznie (UWAGA: w wielu innych placówkach próba wysiłkowa z ergospirometrią jest wykonywana bez monitorowania EKG, jedynie z pasem piersiowym, co uniemożliwia ocenę pacjenta pod kątem ewentualnego niedokrwienia lub zaburzeń rytmu serca). Próba wysiłkowa jest przeciwwskazana u pacjentów, u których można się spodziewać, że wysiłek fizyczny może spowodować poważne zagrożenie zdrowia lub nawet życia – do takich pacjentów należą np. pacjenci z niestabilną chorobą wieńcową, w pierwszych dobach po zawale serca, z ciasnym zwężeniem zastawki aortalnej, z kardiomiopatią przerostową z zawężaniem. Ergospirometrię u pacjentów z ciężką niewydolnością serca zazwyczaj wykonuje się w warunkach szpitalnych.
Jak się przygotować
Próba wysiłkowa z ergospirometrią na ogół nie wymaga specjalnego przygotowania. Najlepiej być około 3-4 godziny po lekkim posiłku, dobrze nawodnionym, po przyjęciu wszystkich stale przyjmowanych leków (chyba że lekarz kierujący na próbę wysiłkową zaleci inaczej). Należy przyjść na badanie w wygodnym, sportowym ubraniu i obuwiu stosownie do preferowanej formy wysiłku (cykloergometr/bieżnia) – lub przynieść takie ubranie na zmianę.
Kto wykonuje badanie
Próbę wysiłkową z ergospirometrią wykonuje technik pod nadzorem lekarza – optymalnie specjalisty kardiologa specjalizującego się jednocześnie w medycynie sportu. W naszej placówce badania takie nadzoruje a następnie analizuje dr hab. n. med. Maciej Karcz, specjalista kardiolog z certyfikatem Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportu.
Na jakim sprzęcie wykonywane jest badanie
W naszej placówce próba wysiłkowa jest wykonywana na sprzęcie amerykańskiej firmy GE – albo na cykloergometrze (rowerze stacjonarnym), albo na bieżni ruchomej, natomiast do ergospirometrii używany jest analizator Metalyzer niemieckiej firmy Cortex, testowany m.in. podczas wypraw na Mt. Everest i na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Dlaczego warto badanie wykonać właśnie w naszej placówce?
- badania wykonujemy na analizatorze Metalyzer firmy Cortex, używanym w czasie wypraw na Mt. Everest i u astronautów w Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
- możliwość dostosowania sposobu wykonania badania do dyscypliny sportu (rower/bieżnia)
- badania nadzoruje i analizuje lekarz kardiolog z certyfikatem medycyny sportu, sam będący biegaczem-amatorem, co zapewnia wszechstronną analizę tak pod kątem kardiologicznym (bezpieczeństwo wykonywania wysiłków) jak i pod kątem sportowym (parametry wydolności, wskazania odnośnie do zakresów treningowych)
Czas trwania
Czas trwania próby wysiłkowej z ergospirometrią zależy od wydolności pacjenta i ewentualnego wystąpienia dolegliwości, na ogół razem z przygotowaniem pacjenta nie przekracza 40 minut.
Cena
W naszej placówce próba wysiłkowa z ergospirometrią (przy posiadaniu ważnego skierowania i aktualnego spoczynkowego badania EKG) kosztuje 500 zł. W przypadku, gdy potrzebne jest wykonanie spoczynkowego badania EKG lub przeprowadzenie kwalifikacji do badania wysiłkowego (pacjent nie ma wcześniej wykonanego spoczynkowego EKG lub skierowania na próbę wysiłkową) łączny koszt wynosi 500 zł.
Uwagi
Zależnie od wskazania sama próba wysiłkowa z ergospirometrią nie zastępuje konsultacji kardiologicznej ani konsultacji trenera, natomiast pomaga kardiologowi oceniającemu stan pacjenta i umożliwia wydanie optymalnych zaleceń odnośnie do dalszego postępowania i ewentualnego leczenia oraz umożliwia trenerowi ocenę obecnego stanu wytrenowania zawodnika i przygotowanie optymalnego planu treningowego.